DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/114/186-189
Əsmər Mirabova
Azərbaycan Tibb Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0008-7838-5007
esmermirabova@gmail.com
Gülnarə Vahabova
Azərbaycan Tibb Universiteti
biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
https://orcid.org/0009-0006-5528-0136
gulnaravahabova@yahoo.com
Stress hormonu kimi kortizol
Xülasə
Böyrəküstü vəzilər tərəfindən istehsal olunan kritik bir qlükokortikoid hormonu olan kortizol müxtəlif fizioloji proseslərdə əsas rol oynayır. Onun sərbəst buraxılması sirkadiyalı ritmi idarə edən və stresə cavab vermək və homeostazı saxlamaq üçün cavabdeh olan həyati vacib neyroendokrin sistemi olan mürəkkəb hipotalamo-hipofiz-adrenal (HPA) oxunu aktivləşdirən supraxiazmatik nüvə tərəfindən incə şəkildə tənzimlənir. Xroniki stress, xəstəlik və qocalma səbəbiylə kortizol tənzimlənməsindəki pozğunluqlar çoxlu bədən sistemləri üçün dərin təsirlərə malikdir. Təqdim olunan məqalədə tüpürcəkdəki kortizolun miqdarı və onun idrak funksiyalarına təsiri haqqında ətraflı məlumat verilir.
Açar sözlər: kortizol, xroniki stress, hipotalamo-hipofiz-adrenal (HPA) oxu, koqnitiv pozğunluq, Cushing sindromu, qlükokortikoid