Regional iqtisadi inkişafda nəqliyyat
infrastrukturunun rolu
Həvva Adıgözəlova1 
, Turqan Babayev1 , Tural Məmmədzadə2 ,
Məhərrəm Həsənov2* , Əbülfəz Salmanov2
Xülasə. Nəqliyyat infrastrukturu regional iqtisadi inkişafa, iqtisadi inteqrasiyaya və uzunmüddətli rəqabətqabiliyyətliliyə təsir göstərən ən mühüm amillərdən biridir. Səmərəli nəqliyyat sistemləri şəhər və kənd əraziləri arasında əlaqəliliyi gücləndirir, ticarət fəaliyyətini asanlaşdırır, əmək resurslarının, malların və xidmətlərin hərəkətliliyini artırır. Avtomobil yolları, dəmir yolları, hava limanları və dəniz limanlarını əhatə edən müasir infrastruktur şəbəkələri nəqliyyat xərclərinin azaldılmasında, logistika fəaliyyətinin yaxşılaşdırılmasında və bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsində mühüm rol oynayır. İnkişaf etmiş nəqliyyat sistemlərinə malik regionlar daha yüksək əməliyyat səmərəliliyi təmin etdikləri və sənaye-kommersiya fəaliyyətinin genişlənməsini dəstəklədikləri üçün yerli və xarici investisiyalar üçün daha cəlbedici hesab olunurlar. Bu məqalədə nəqliyyat infrastrukturu ilə regional iqtisadi artım arasındakı əlaqə iqtisadi, sosial və texnoloji aspektlərdən təhlil edilir. Tədqiqat nəqliyyat sistemlərinin məhsuldarlığın artırılmasına, məşğulluğun genişlənməsinə, regional inteqrasiyaya və biznes fəaliyyətinin inkişafına verdiyi töhfələri araşdırır. İqtisadi üstünlüklərlə yanaşı, nəqliyyat infrastrukturu təhsil, səhiyyə və ictimai xidmətlərə çıxışı yaxşılaşdıraraq sosial rifahın yüksəlməsinə və regional bərabərsizliklərin azalmasına da şərait yaradır. Məqalədə həmçinin İntellektual Nəqliyyat Sistemləri, Böyük Verilənlərin analitikası, Süni İntellekt və Əşyaların İnterneti kimi müasir texnologiyaların nəqliyyatın idarə olunmasına və əməliyyat səmərəliliyinə təsiri araşdırılır. Tədqiqatda nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı ilə bağlı əsas problemlər, o cümlədən yüksək investisiya xərcləri, ekoloji məsələlər, yol sıxlığı və regionlar üzrə investisiyaların qeyri-bərabər bölüşdürülməsi müzakirə olunur. Nəticələr göstərir ki, dayanıqlı və ağıllı nəqliyyat sistemləri müasir qlobal iqtisadiyyatda balanslaşdırılmış regional inkişafın, ekoloji dayanıqlılığın və uzunmüddətli iqtisadi sabitliyin təmin olunması üçün vacib şərtdir.
Açar sözlər: nəqliyyat infrastrukturu, regional inkişaf, iqtisadi artım, logistika, ağıllı nəqliyyat, dayanıqlılıq