Arxiv
ELMİ TƏDQİQAT - 2026
Uşağın dil inkişafı
Mariam Koberidze1* 
, Tinatin Mşvidobadze2
Xülasə. Bu tədqiqat işi uşaqlarda dil inkişafının psixolinqvistik aspektlərini və koqnitiv əsaslarını, dil inkişafındakı ləngimələrin səbəblərini və bu problemin həlli yollarını araşdırır. Təsviri, tarixi-müqayisəli və tənqidi təhlil metodlarından istifadə etməklə, işdə müasir elmi ədəbiyyata əsasən uşaqlarda dil inkişafı ilə bağlı mövcud nəzəriyyələr təhlil edilir. Tədqiqat göstərir ki, altı yaşa qədər uşaqlarda dil inkişafı mərhələləri — xüsusilə nitqöncəsi, birsözlü, ikisözlü və "teleqraf üslubu" mərhələləri — ardıcıllıqla fonemik, morfoloji, sintaktik və praqmatik aspektlərə uyğun gəlir. Məqalədə belə bir nəticəyə gəlinir ki, dil mühitindən asılı olmayaraq, bütün uşaqlar nitq vərdişlərini, fonemik vahidləri və fonoloji dəyərləri eyni ardıcıllıqla mənimsəyirlər. Məktəbəqədər yaşlı uşaqlarda dil inkişafının qiymətləndirilməsi vasitələri dillərə görə fərqlənməlidir; çünki dil inkişafı pozuntuları müxtəlif dillərdə fərqli şəkildə təzahür edir və onların əlamətləri universal deyil. Bu baxımdan, gürcü dili özünəməxsus fonetik sistemi və qrammatikası ilə fərqlənir. Tədqiqatın praktiki əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, əldə edilən nəticələr yaşa uyğun xarakterik normaların müəyyən edilməsinə, dil inkişafı ləngimələrinin erkən diaqnostikasına və məktəbəqədər təhsil metodologiyasının təkmilləşdirilməsinə kömək edəcəkdir.
Açar sözlər: dil inkişafı, məktəbəqədər yaş, gürcü dili, dilin mənimsənilməsi, psixoloji aspekt, koqnitiv əsas, nitq pozuntuları, morfosintaksis
Baxış: 7