DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/59/47-51
Səadət Əliyev
Azərbaycan İdman Akademiyası
biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
https://orcid.org/0000-0001-9201-7018
saadat.aliyev@mail.ru
Seymur Qurbanov
Azərbaycan İdman Akademiyası
https://orcid.org/0009-0009-2825-0275
seymur.gurbanov@sport.edu.az
Samir Mirzəyev
Azərbaycan İdman Akademiyası
magistrant
https://orcid.org/0009-0003-1271-4983
mirzyevsamir517@gmail.com
Sərbəst güləşçilərdə ağciyərlərin ventilyasiyasının əsas göstəricilərinə hiperiya yük nümunələrinin təsirinin fizioloji qanunauyğunluqları
Xülasə
Məqalədə sərbəst güləşlə məşğul olan tələbə idmançılarda hipoksik yük nümunlərinin ağciyərlərin ventilyasiyasının əsas göstəricilərinə göstərdiyi təsirin fizioloji və pedaqoji qanunauyğunluqlarına həsr olunmuşdur. Hipoksik yük nümunələrindən olan Ştange, Qençe və Serxin sınaqlarına görə orqanizmdə gedən mübadilə prosesləri, hipoksiyaya qarşı tənəffüs mərkəzinin adaptasiya dərəcəsi ürəyin sol mədəciyinin vəziyyəti haqqında yollayışı ilə mühakimə irəli mümkündür. Müəyyən olunmuşdur ki, hipoksik yük nümunələrinə qarşı yüksək göstəricilərinə malik idmançılar fiziki yükləri daha asan icra edirlər. Məşq prosesində xüsusi hipoksid yüklərin təsiri zamanı, həmçinin də orta dağ şəraitində aparılan məşqlərdə bu göstəricilər artmağa meyilli olur. Hipoksiya yüklərin cavab reaksiyanın göstəriciləri yetkin insanlarla müqayisədə uşaq və yeniyetmələrdə aşağı olduğu da məlum olmuşdur. O da müəyyən olmuşdur ki, hipoksik yük nümunələrinin nəticələrinə görə tələbə idmançılarda ağciyər ventilyasiyasının əsas göstəricilərinin əksəriyyətində nəzərəçarpan etibarlı dəyişikliklər aşkar edilməmişdir, bu da onlarda sürətli və uzunmüddətli adaptasiyanın müxanizminin qənaətbəxş olmadığını və sağlamlığının səviyyəsinin aşağı olduğunu göstərir.
Aşar sözlər: idmançılar, sərbəst güləşçilər, tələbələr, hipoksiya, tənəffüs sistemi, fiziki iş qabiliyyəti, anaerob məşqlər, ağciyər ventilyasiyası