DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/115/275-279
Cahangir Əlizadə
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0008-7945-8669
cahangirelizade87@gmail.com
Səmərəli suvarma sistemlərinin layihələndirilməsi
Xülasə
Su qıtlığı qlobal problemdir. 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin təxminən 9-10 milyard olacağı təxmin edilir və buna görə də daha çox suya ehtiyac duyulacaq. Suvarılan əkinçilik istehlak suyundan istifadənin ən böyük sektorudur. Ərzaq təhlükəsizliyini təmin etmək üçün su ehtiyatlarından davamlı şəkildə necə istifadə etmək indiki və gələcək nəsillər üçün əsas problemdir. Buna görə də, hər damla suya daha çox qida istehsal edən texnologiyalar vasitəsilə su məhsuldarlığının artırılması davamlı kənd təsərrüfatının inkişafı üçün vacibdir. Suvarma sistemlərinin düzgün seçilməsi və layihələndirilməsi bütün dünyada suya qənaət edilə biləcək texnologiya kimi əkin sahələrindən alınan yüksək məhsuldarlığın və keyfiyyətin bariz nümunəsidir. Əhalinin artması və bununla əlaqədar su, qida və enerji tələbatının artması səbəbindən şirin su ehtiyatları qıtlaşır. Üstəlik, ekstremal hava hadisələri (məsələn, daşqınlar və quraqlıqlar) adi hadisələrə çevrilir. Ona görə də şirin su ehtiyatları getdikcə azaldıqca və quraqlıqlar tez-tez baş verdikcə su ehtiyatlarından səmərəli istifadəyə ehtiyac yaranır. Suya qənaət etməyə imkan verən suvarma texnologiyalarında (məsələn, elektrik klapanları, ağıllı nəzarətçilər, torpaq rütubəti sensorları və s.) əhəmiyyətli irəliləyişlər olmuşdur. Bununla belə, bu texnologiyaların effektivliyi bir neçə amildən, məsələn, suvarma sisteminin dizaynından asılıdır. Səmərəli suvarma sistemləri və avadanlıqlarının layihələndirilməsi həm pula, həm də suya qənaət edəcəkdir.
Açar sözlər: potensial, qradiyent, təzyiq itkisi, sürtünmə itkisi, tekstura