DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/56/146-154
Muxtar Əzizullayev
Azərbaycan Texniki Universiteti
doktorant
https://orcid.org/0009-0009-2778-8313
mukhtar.azizullayev@aztu.edu.az
Radioelektron müharibə şərtlərində pilotsuz uçuş aparatlarının telemetriya və idarəetmə sistemlərinin etibarlılığına anten parametrlərinin təsirinin eksperimental qiymətləndirilməsi
Xülasə
Bu məqalədə antena parametrlərinin radioelektron müharibə şəraitində pilotsuz uçuş aparatının (PUA) telemetriya və idarəetmə sistemlərinin etibarlılığına təsiri araşdırılır. Tədqiqatın məqsədi çox yönlü, Patch və Yagi antenaları müxtəlif telemetriya modulları ilə birlikdə istifadə edildikdə əsas rabitə göstəricilərindəki dəyişiklikləri qiymətləndirməkdir. Həm nəzəri, həm də tətbiqi nöqteyi-nəzərdən təhlil antenna qazancının, istiqamətləndiriciliyin və radiasiya modelinin siqnalın yayılma keyfiyyətinə və keçid sabitliyinə təsirinə diqqət yetirir.
Müqayisəli qiymətləndirmə üçün RFD900, LoRa 433 MHz və NRF24L01 telemetriya modulları seçilmiş və onların müvafiq antena növləri ilə işləməsi 50 m, 100 m və 150 m məsafələrdə tədqiq edilmişdir. Əsas qiymətləndirmə ölçülərinə RSSI, Path Loss, SNR və Effective SNR daxildir. Tədqiqatda təqdim olunan qrafik nəticələr Python proqramlaşdırma mühitindən və Matplotlib kitabxanasından istifadə etməklə əldə edilmiş eksperimental və hesablanmış məlumatlar əsasında yaradılmışdır. Bu, ünsiyyət tendensiyalarını aydın və ardıcıl formada vizuallaşdırmağa imkan verdi.
Nəticələr göstərir ki, bütün sınaqdan keçirilmiş modullar üçün məsafənin artması RSSI-nin azalmasına, Path Loss-un artmasına və rabitə keyfiyyətinin pisləşməsinə gətirib çıxarır. Eyni zamanda, çox yönlü antenalarla müqayisədə, Patch və xüsusilə Yagi antenaları daha yüksək qəbul edilmiş siqnal səviyyələri, daha az yol itkisi və radio-elektron müharibə şəraitində daha sabit rabitə göstəriciləri təmin edir. Tədqiq olunan modullar arasında RFD900 daha uzun məsafələrdə ən sabit performans nümayiş etdirdi, LoRa 433 MHz orta sabitlik göstərdi, NRF24L01 isə məsafə artdıqca daha sürətlə zəiflədi. Əldə edilən nəticələr antenanın seçilməsinin mürəkkəb elektromaqnit mühitlərində işləyən İHA rabitə sistemlərinin optimallaşdırılmasında kritik amil olduğunu təsdiqləyir.
Açar sözlər: pilotsuz uçuş aparatı, telemetriya kanalı, antena parametrləri, radioelektron müharibə, Yol itkisi, siqnal-küy nisbəti, Yamaq antenası, Yagi antenası, omni antenna