DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/124/191-195
Şəfəq Səmədova
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
https://orcid.org/0000-0001-8137-2380
shafaq.samedova@asoiu.edu.az
Gülnarə İskəndərova
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
https://orcid.org/0000-0002-6321-2524
gulnara.isgandarova@asoiu.edu.az
Rəfiqə Şükürova
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
https://orcid.org/0009-0004-6501-3678
rafiga.shukurova@asoiu.edu.az
Neytron şüalanmasının xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi
Xülasə
Zaman iş rejiminə görə neytron mənbələrini iki qrupa bölmək olar: davamlı mənbələr və impuls mənbələri. Tarixən davamlı mənbələr Be nüvələrində (α, n) reaksiyasının istifadəsinə əsaslanan davamlı təsirli mənbələr idi ki, bu mənbələrdə berilium, radium, polonium və plutonium kimi radioaktiv elementlərin alfa hissəcikləri ilə şüalanır. İstifadə asanlığı və qısa ölçmə dövrlərində sabit məhsuldarlıq, nisbətən aşağı neytron məhsuldarlığına baxmayaraq, bu mənbələrdən geniş istifadəyə səbəb olmuşdur.
Sürətləndirici texnologiyanın və nüvə reaktorlarının inkişafı neytron axınının əhəmiyyətli dərəcədə artmasına səbəb oldu ki, bu da neytron məhsuldarlığının və enerjilərinin diapazonlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirməyə və radiasiyanın enerji tərkibinə nəzarət etməyə imkan verdi. İmpulslu radiasiya mənbələri bir çox iqtisadi və elmi problemləri həll etmək üçün işlənib hazırlanmışdır, xüsusən də nüvə fizikası və nüvə enerjisi.
İmpulslu radiasiya mənbələri fotonlar və ya neytronlar kimi radiasiya, qısa və təkrarlanan impulslar istehsal edirlər və hissəciklərin müəyyən bir enerjidə yayılmasından istifadə edərək maddənin xüsusiyyətlərini öyrənməyə imkan verir. Məsələn, neytronlar halında. Bu, onları xüsusi bir boruda sürətə görə ayırmağa kömək edir və təcrübələr üçün dəqiq müəyyən edilmiş enerjilər verir.
İmpulslu Neytron Mənbələri yüksək enerjili protonları ağır bir hədəfə (məsələn, civə və ya volfram) yönəldən, spallasiya reaksiyasına səbəb olan və neytronlar buraxan güclü sürətləndiricidən ibarət ola bilər ki, bura sürətləndiricilər, impulslu reaktorlar və gücləndiricilər daxildir. Elmi tədqiqat materialların xüsusiyyətlərinin təhlili, nüvə reaksiyalarının öyrənilməsidir.
Açar sözlər: neytron, ölçmə, impuls, analoq, metod, miqdar.