DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/55/83-89
Əli Qasımov
Naxçıvan Müəllimlər İnstitutu
doktorant
https://orcid.org/0009-0003-9826-3553
aliisa666@yahoo.com
Müasir ingilis dilində frazeoloji vahidlərin semantik funksiyaları
Xülasə
Müasir ingilis dilində frazeoloji birləşmələrin semantik xüsusiyyətlərinin tədqiqi leksik semantika, nitqin təşkili, dil öyrənilməsi və tərcümə nəzəriyyəsi üçün dəyərli elmi nəticələr verir. Frazeologiyanın tədqiqi mədəni fərqləri, ümumi idiomatik irsi və universal konseptual metaforları üzə çıxarır. Geniş miqyaslı korpusların və hesablama alətlərinin meydana çıxması frazeoloji tədqiqatlarda keyfiyyətcə yeni mərhələ açmışdır. Korpus dilçiliyi idiomların istifadəsində tezlik nümunələrinin, kollokasiya meyillərinin və diaxron dəyişikliklərin müəyyənləşdirilməsinə imkan verir. Hesablama frazeologiyası isə təbii dilin emalı maşın tərcüməsi, mətnin emosional tonunun analizi və dilin avtomatik generasiya modelləri kimi sahələrin inkişafına kömək edir. İrəliləyişlərə baxmayaraq, frazeologiya ilə sintaksis arasında dəqiq sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi, sərhəd xarakterli nümunələrin kateqoriyalaşdırılması və universal tipologiyaların işlənib hazırlanması kimi məsələlər hələ də aktualdır. Gələcək tədqiqatların idraki, korpus əsaslı və hesablama yanaşmalarını inteqrasiya edərək, frazeoloji araşdırmaların sahəsini multimodal və mədəniyyətlərarası diskursa qədər genişləndirməyə ehtiyac vardır. Müasir ingilis poeziyasında frazeoloji vahidlərin inkişafı dil və mədəniyyət arasında dinamik əlaqəni ön plana çıxarır. Şairlər bu ifadələrdə dəyişmə və yenilikləri davam etdirdikcə, ünsiyyət və mənanın inkişaf edən təbiəti haqqında yeni fikirlər meydana çıxır. Bir vaxtlar sabit birləşmə kimi anlaşılan frazeoloji vahidlər çağdaş şairlər üçün çevik və çoxşaxəli alətə çevrilərək, onlara şəxsiyyəti, tarixi və müasir həyatın mürəkkəbliklərini araşdırmağa imkan verir. Bu yolla, onlar poetik dilin davam edən təkamülündə və poeziyanın dünya haqqında anlayışları əks etdirmə və formalaşdırma prosesində həlledici rol oynayır. Tədqiqatda bu məsələlər elmi-nəzəri təhlilə cəlb edilir.
Açar sözlər: dil, söz, ifadə, frazeoloji vahid, semantika, üslub