DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/64/77-89
Laçın dəhlizi böhranının təqdimatı: Azərbaycan, Çin və institusional kommunikasiyada seçmə diskursiv yaxınlaşma
Liu Yuşa 
Xülasə. Bu məqalədə 2022–2023-cü illərdə Laçın dəhlizi ətrafında yaranmış böhranın Azərbaycanın rəsmi açıqlamalarında və xəbərlərində, Çinin xarici siyasət açıqlamalarında və xəbər agentliklərinin materiallarında, eləcə də beynəlxalq qurumların mətnlərində necə təqdim olunduğu araşdırılır. Məqsədli seçmə əsasında formalaşdırılmış korpus 25 mətndən ibarətdir. Əsas təhlil dövrü 2022-ci ilin dekabrından 2023-cü ilin avqustunadək olan müddəti əhatə edir; bu dövrdən kənar məhdud sayda material isə kontekst üçün istifadə olunur. Keyfiyyət əsaslı çərçivələmə təhlili vasitəsilə problemin müəyyənləşdirilməsi, səbəblərin kimə və ya nəyə aid edilməsi, qiymətləndirmə, təklif olunan həll yolları, fəaliyyət subyektlərinin mətndə görünürlüğü, iddiaların sübut səviyyəsinə uyğun ifadə edilməsi, humanitar məsələlərin ön plana çıxarılması, toponimlərin istifadəsi və digər mətnlərə istinadla əsaslandırma müqayisə edilir. Azərbaycanın kommunikasiya materiallarında 2023-cü ilin aprelində sərhəd-buraxılış məntəqəsinin yaradılmasından sonra ekoloji məsələlər və təbii resurslardan istifadə üzərində qurulan çərçivədən suverenlik və təhlükəsizlik çərçivəsinə, daha sonra isə tənzimlənən keçidə əsaslanan humanitar çərçivəyə keçid müşahidə olunur. Çinin kommunikasiya materialları ayrı-ayrı hadisələrin təfərrüatlarına daha az yönəlir və mübahisəni dialoq, beynəlxalq hüquq, ərazi bütövlüyü və regional sabitlik kontekstində təqdim edir. Beynəlxalq qurumlar hərəkət azadlığını və humanitar yardımın çatdırılması imkanlarını getdikcə daha çox ön plana çıxarır, lakin onların fərqli mandatları sübutların təqdim edilməsində müxtəlif yanaşmalar doğurur. Məqalədə bu nümunə selektiv diskursiv yaxınlaşma kimi izah edilir: ümumi prinsiplər üzrə uyğunluq səbəblərin izahı və ya həll yolları üzrə eyni dərəcədə razılıqla müşayiət olunmur. Həmçinin məsələyə ayrılan diqqətin qeyri-bərabərliyi və mübahisəli məqamlara vurğunun strateji şəkildə azaldılması üçüncü tərəflərin xarici siyasət kommunikasiyasının təhlilində faydalı ölçülər kimi müəyyənləşdirilir.
Açar sözlər: Laçın dəhlizi, Azərbaycan, Çin, siyasi kommunikasiya, çərçivələmə, strateji narrativlər, suverenlik, humanitar yardıma çıxış, Cənubi Qafqaz