DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/57/116-120
Dilbər Həsənova
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
https://orcid.org/0009-0000-6605-3373
dilbar.hasanova@adpu.edu.az
İqlim dəyişiklikləri kontekstində Azərbaycanın su ehtiyatlarının
formalaşması və məkan strukturunun coğrafi təhlili
Xülasə
Məqalədə iqlim dəyişiklikləri fonunda Azərbaycanın su ehtiyatlarının formalaşması xüsusiyyətləri və onların məkan strukturunun coğrafi təhlili aparılmışdır. Qlobal iqlim dəyişmələri hidroloji rejimlərin transformasiyasına, çay axımlarının dəyişməsinə və su ehtiyatlarının regional paylanmasına əhəmiyyətli təsir göstərir. Azərbaycan ərazisinin mürəkkəb relyefi, müxtəlif iqlim qurşaqları və hidroqrafik şəbəkəsi su ehtiyatlarının formalaşmasında mühüm rol oynayır. Tədqiqat çərçivəsində ölkənin əsas su hövzələri, çay sistemləri və yeraltı su ehtiyatlarının məkan paylanması təhlil edilmişdir.
Araşdırmalar göstərir ki, son onilliklərdə temperatur artımı və yağıntıların qeyri-bərabər paylanması nəticəsində bəzi regionlarda su ehtiyatlarının azalması müşahidə olunur. Xüsusilə Kür və Araz hövzələrində hidroloji rejimin dəyişməsi kənd təsərrüfatı, sənaye və əhalinin su təminatına təsir göstərir. Məqalədə həmçinin iqlim dəyişmələrinin su ehtiyatlarının idarə edilməsinə təsiri və dayanıqlı su resurslarının idarə olunması istiqamətləri araşdırılmışdır.
Açar sözlər: iqlim dəyişiklikləri, su ehtiyatları, hidroloji rejim, Kür-Araz hövzəsi, coğrafi təhlil, su resurslarının idarə olunması