DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/124/23-32
Duran İçel
Kırıkkale Universiteti
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
http://orcid.org/0000-0003-1549-0500
dicel@kku.edu.tr
Ədəbi dildə təsəvvür və onun tərcüməsi
Xülasə
Bu tədqiqat “imge” anlayışını ədəbi dilin estetik və yaradıcı ölçüləri çərçivəsində araşdırır. İmge yalnız “gerçəklikdə mövcud olan şey və onun zehnimizdəki əksi” kimi denotativ mənada deyil, həm də təxəyyül vasitəsilə formalaşan və çoxqatlı mənalarla zənginləşdirilmiş subyektiv bir yaradıcılıq kimi nəzərdən keçirilir. Ədəbi diskursun incə və poetik təbiəti daxilində imge güclü bir vasitə kimi ortaya çıxır: romantik kontekstlərdə daxili mənlik halları üzə çıxarılır, simvolik funksiyalarda isə assosiasiyalara və xəyallara yol açılır. Araşdırmada oxucu yönümlü “qəbul estetikası” yanaşması mənimsənmiş və XIX–XX əsr Fransız ədəbiyyatından seçilmiş nümunələr üzərində imgenin ədəbi diskursdakı rolu və tərcümə praktikalarındakı əhəmiyyəti vurğulanmışdır. Nəticələr göstərir ki, imge nə sabit, nə də vahid bir quruluşdur; əksinə, dinamik və transformativdir, özünü və təxəyyül vasitəsilə onunla qarşılaşanları dəyişdirə bilir. Nəticə etibarilə, imge insan təxəyyülünün yaradıcı gücünü və insan varlığının gerçəkliklərini əks etdirən bir güzgü kimi ön plana çıxır, ədəbi dilin estetik ölçüsünü gücləndirir və ədəbiyyatla tərcümə araşdırmalarına mənalı töhfə verir.
Açar sözlər: ədəbi dil, İmge, qəbul estetikası, fransız ədəbiyyatı, estetik diskurs