Beynəlxalq vergi normalarının MDB üzv dövlətlərinin daxili qanunvericiliyinə inteqrasiyasının hüquqi mexanizmləri
Əsmər Əliyeva 
Xülasə. Bu tədqiqat Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB) üzv dövlətlərinin milli vergi hüquq sistemlərinə beynəlxalq vergi normalarının inteqrasiyasının institusional və normativ mexanizmlərini sistemli şəkildə təhlil edir. Məqalənin mərkəzi hipotezi ondan ibarətdir ki, MDB məkanında vergi sahəsində beynəlxalq hüquqi təsir əsasən tövsiyə xarakterli aktlar və könüllü əməkdaşlıq mexanizmləri vasitəsilə həyata keçirilir ki, bu da inteqrasiya prosesini supranational birliklərlə müqayisədə keyfiyyətcə fərqli və məhdud xarakterli edir. Tədqiqat metodologiyası formal-hüquqi, müqayisəli-hüquqi və sistemli təhlil metodlarının inteqrativ tətbiqinə əsaslanır. Məqalədə dörd əsas inteqrasiya mexanizmi araşdırılır: (1) ikitərəfli və çoxtərəfli vergi müqavilələri sistemi; (2) MDB-nin Model Vergi Məcəlləsinin normativ təsiri; (3) OECD-nin Vergi Bazasının Aşınması və Mənfəətin Köçürülməsi (BEPS) planının milli qanunvericiliyə transplantasiyası; (4) vergi orqanları arasında məlumat mübadiləsi və inzibati əməkdaşlıq institutları. Tədqiqat nəticələri göstərir ki, transferqiymətqoyma və məlumat mübadiləsi sahələrində əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə edilsə də, vergi siyasətinin fundamental elementlərinin harmonizasiyası iqtisadi differensiasiya, siyasi suverenliklə bağlı narahatlıqlar və məcburi hüquqi mexanizmlərin olmaması səbəbindən məhdud olaraq qalmaqdadır. Məqalə inteqrasiya prosesinin səmərəliliyinin artırılması üçün Model Vergi Məcəlləsinin hüquqi statusunun yüksəldilməsi, rəqəmsal vergi inzibatçılığı infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi və Avrasiya İqtisadi İttifaqının təcrübəsindən differensial şəkildə istifadə edilməsi istiqamətində tövsiyələr təqdim edir.
Açar sözlər: Müstəqil Dövlətlər Birliyi, beynəlxalq vergi hüququ, inteqrasiya mexanizmləri, Model Vergi Məcəlləsi, BEPS, transferqiymətqoyma, vergi harmonizasiyası