Valentyna Panasyuk 
Qərbi Ukrayna Milli Universiteti
Ternopil, Ukrayna
iqtisad elmləri doktoru
v.panasyuk@ujis.in.ua
Dmytro Sushko
Akademik Yuriy Buqay adına Beynəlxalq
Elm və Texnologiya Universiteti
Kiyev, Ukrayna
iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru
dsushko@pspaudit.ua
Anastasiia Punda
Qərbi Ukrayna Milli Universiteti
Ternopil, Ukrayna
dövlət idarəçiliyi üzrə fəlsəfə doktoru
punda1985@gmail.com
Sergii Kharchenko
Qərbi Ukrayna Milli Universiteti
Ternopil, Ukrayna
dövlət idarəçiliyi üzrə fəlsəfə doktoru
karmelitb@ukr.net
Volodymyr Lominskyi
Qərbi Ukrayna Milli Universiteti
Ternopil, Ukrayna
doktorant
l.volodimyr@gmail.com
Auditdə maliyyə təhlükəsizliyini təmin etmək üçün rəqəmsal texnologiyalar: Mühasibat uçotu proseslərinin transformasiyası və
maliyyə risklərinin idarə olunması
Xülasə
Auditin rəqəmsallaşdırılması mühasibat proseslərini və maliyyə risklərinin idarə olunması çərçivələrini transformasiya edir, şirkətlərin sübut bazasını və nəzarət mühitini qurma üsullarını dəyişir. Bu tədqiqatın aktuallığı rəqəmsal audit alətlərindən istifadə intensivliyinin audit keyfiyyəti göstəriciləri və şirkətlərin maliyyə sabitliyi ilə əlaqəsinin empirik qiymətləndirilməsi zərurəti ilə bağlıdır. Tədqiqatın məqsədi rəqəmsal audit intensivliyinin maliyyə hesabatlarının keyfiyyət göstəricilərinə və maliyyə təhlükəsizliyi indikatorlarına təsirini təhlil etməkdir. Tədqiqat 2018–2024-cü illər üzrə 12 ölkədən olan şirkətlər nümunəsi əsasında kəmiyyət panel analizi formasında aparılmışdır. Rəqəmsal intensivlik inteqral DigitalAuditIndex göstəricisi vasitəsilə əməliyyatlaşdırılmışdır. Cüt korrelyasiyalar, kvartil fərqləri və sabit effektli panel modelləri (klasterləşdirilmiş standart səhvlərlə) qiymətləndirilmişdir. Nəticələr göstərir ki, DigitalAuditIndex ilə maliyyə hesabatlarının yenidən təqdim edilməsi (restatement) ehtimalı və mühüm zəifliklər arasında statistik əhəmiyyətli mənfi əlaqə mövcuddur. Rəqəmsal audit intensivliyinin daha yüksək səviyyələri daha aşağı borc yükü (Debt/Assets), mənfəətliliyin daha aşağı dəyişkənliyi (ROA) və nisbətən daha yüksək cari likvidlik ilə əlaqələndirilir. Korrelyasiya qiymətləndirmələri parametrik və ranq əsaslı yanaşmalarda əlaqələrin istiqamətinin sabitliyini təsdiqləyir. Kvartil təhlili yüksək rəqəmsal audit səviyyəsinə malik qrupda mənfi audit göstəricilərinin daha aşağı tezlikdə olduğunu göstərir. Rəqəmsal audit intensivliyi daha sabit nəzarət mühiti ilə əlaqəlidir. Praktik əhəmiyyət ondan ibarətdir ki, rəqəmsal intensivliyin inteqral göstəriciləri daxili nəzarətin transformasiyasını və rəqəmsallaşma şəraitində maliyyə sabitliyini qiymətləndirmək üçün istifadə oluna bilər.
Açar sözlər: audit, rəqəmsal texnologiyalar, rəqəmsal audit, risklər, maliyyə alətləri, mühasibatın rəqəmsallaşdırılması, maliyyə təhlükəsizliyi