DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/55/63-68
Kamran Vəlizadə
Naxçıvan Dövlət Universiteti
https://orcid.org/0009-0006-8999-3388
mr.kamranvalizada@gmail.com
Təhsildə sosial ədalət və bərabərsizlik: nəzəri və sosial təhlil
Xülasə
Bu tədqiqat təhsildə sosial ədalət və bərabərsizlik anlayışlarını nəzəri çərçivədə araşdırır və onların daha geniş sosial təsirlərini təhlil edir. Təhsil fərdlərin həyat şanslarını formalaşdıran ən fundamental institutlardan biri olsa da, sosial, iqtisadi və mədəni bərabərsizliklərin təkrarlanması mexanizmi kimi də fəaliyyət göstərə bilər. Bu kontekstdə tədqiqat təhsildə sosial ədalətin nəyi nəzərdə tutduğunu, onun nəzəri əsaslarını və müasir təhsil siyasətinin bu prinsiplərlə nə dərəcədə uyğunlaşdığını araşdırır.
Birinci bölmə sosial ədalət anlayışını tarixi və nəzəri perspektivlərdən müzakirə edir, təhsil bərabərsizliyinin struktur köklərini təhlil etmək üçün Con Roulsun ədalət prinsipinə və Pyer Burdyenin mədəni kapital anlayışına əsaslanır. İkinci bölmə Türkiyə təhsil sisteminə bir nümunə kimi diqqət yetirir və sosial-iqtisadi status, regional fərqlər, gender və etnik kimlik kimi dəyişənlərin tələbələrin təhsil imkanlarına çıxışını necə formalaşdırdığını araşdırır. Bu təhlillər həm keyfiyyət, həm də kəmiyyət məlumat mənbələrinə əsaslanır.
Tədqiqat təhsil siyasətinin sosial ədalət prizmasından yenidən qiymətləndirilməli olduğu qənaətinə gəlir. Ədalətli və inklüziv təhsil sisteminin qurulması yalnız bərabər imkanlar təmin etməyi deyil, həm də əlverişsiz qruplara ünvanlı dəstək təklif etməyi tələb edir. Təklif olunan siyasət tövsiyələri təhsildə həm nəzəri, həm də praktiki səviyyələrdə ədalətin həyata keçirilməsinə töhfə verməyi hədəfləyir.
Açar sözlər: sosial ədalət, təhsildə bərabərsizlik, mədəni kapital, bərabər imkanlar, təhsil siyasətləri