Qaraqalpaqıstan onlayn mediasında ədəbi dil normaları: eksplorativ medialinqvistik tədqiqat
Taxir Dauletmuratov 
Xülasə. Bu eksplorativ tədqiqat Qaraqalpaqıstanın onlayn mediasında ədəbi dil normalarına necə əməl olunduğunu və həmin normaların rəqəmsal kommunikasiya şəraitində necə dəyişdiyini araşdırır. Məqsəd açıq rəqəmsal paylaşımlardan ibarət kiçik korpusda leksik, morfosintaktik, qrafik və praqmatik gərginlikləri müəyyənləşdirmək, onların qaraqalpaq dil mədəniyyəti üçün nəticələrini izah etməkdir. Empirik korpusa 2024-cü ilin oktyabrından 2026-cı ilin mayınadək özəl Telegram kanalı, Qaraqalpaqıstan Xəbər Agentliyi və Qaraqalpaqıstan Respublikası Məktəbəqədər və Məktəb Təhsili Nazirliyi tərəfindən yayımlanmış üç məqsədli seçilmiş paylaşım daxildir. Keyfiyyət yönümlü medialinqvistik təhlil dörd səviyyədə aparılmışdır: orfoqrafik və qrafik forma, leksik seçim və kod dəyişməsi, morfosintaktik köçürmə, üslubi-praqmatik funksiya. Nəticələr ədəbi normaya üç təzyiqi göstərir: qeyri-rəsmilik və diqqət yaratmaq üçün rus və ingilis sözlərinin daxil edilməsi, özbək dilindən hərfi tərcümənin leksik-sintaktik kalkalar yaratması və rəqəmsal platformalarda qaraqalpaq latın işarələrinin qeyri-sabit təqdimatı. Seçilmiş nümunələr normativ dəqiqliyin təkcə qurumun rəsmi statusu ilə təmin olunmadığını göstərir. Məqalədə redaksiya dil bələdçiləri, linqvistik yoxlama, standartlaşdırılmış rəqəmsal klaviatura və praktik medialinqvistika təhsili təklif olunur. Korpusun məhdudluğu səbəbindən nəticələr yayılma tezliyini deyil, analitik nümunələri müəyyənləşdirir.
Açar sözlər: qaraqalpaq dili, onlayn media, ədəbi norma, medialinqvistika, kod dəyişməsi, kalka, rəqəmsal orfoqrafiya