Müstəqil audit standartlarının milli sistemlərə uyğunlaşdırılması: Azərbaycan nümunəsi
Azad Abdullayev 
Xülasə. Müstəqil audit standartları maliyyə hesabatlarının etibarlılığı və kapital bazarlarının bütövlüyü üçün əsasdır. IFAC çərçivəsində IAASB tərəfindən buraxılmış Beynəlxalq Audit Standartları (ISA) audit keyfiyyəti üçün qlobal etalon halına gəlmişdir. Lakin onların effektiv tətbiqi hər bir ölkənin hüquqi, institusional və bazar kontekstindən asılıdır və sırf formal qəbul edilməsi simvolik uyğunluğa səbəb ola bilər. Bu məqalədə müstəqil audit standartlarının uyğunlaşma prosesi konseptual olaraq araşdırılır və Azərbaycanı audit çərçivəsini ISA ilə uyğunlaşdıran keçid iqtisadiyyatının nümunəsi kimi təhlil edilir. Metodik olaraq, məqalə akademik ədəbiyyatın, milli qanunların və qaydaların, peşəkar rəhbərliyin və beynəlxalq qiymətləndirmələrin (xüsusən də Dünya Bankının ROSC hesabatları və IFAC/IAASB materialları) keyfiyyətli sənədli təhlilinə əsaslanır. Tədqiqat göstərir ki, Azərbaycan, xüsusən də bankçılıq kimi yüksək riskli sektorlarda Auditorlar Palatası, sektor tənzimləyiciləri və təhsil/CPD islahatları vasitəsilə ISA-nın tərcüməsi və tətbiqində əhəmiyyətli irəliləyiş əldə edib. Buna baxmayaraq, KOBİ seqmentində ISA-nın hüquqi statusu, nəzarətin müstəqilliyi və qabiliyyəti, qeyri-bərabər peşəkar bacarıqlar və iqtisadi stimullarla bağlı çətinliklər qalmaqdadır. Məqalədə uğurlu uyğunlaşmanın standartlar, qanunlar, qurumlar və peşəkar normalar arasında uyğunluq tələb edən davam edən, çoxölçülü bir proses olduğu və digər inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlar üçün dərslər və gələcək tədqiqatlar üçün yollar göstərildiyi qənaətinə gəlinir.
Açar sözlər: audit standartları, milli sistem, uyğunlaşdırma, Azərbaycan nümunəsi, maliyyə hesabatı, kapital