Dördüncü sənaye inqilabı kontekstində aqrar-sənaye leksikasının semantik təkamülü
Elmira Xuribayeva 
Xülasə. Məqalə texnoloji tərəqqi, elmi nailiyyətlər və qloballaşmanın təsiri ilə kənd təsərrüfatı terminologiyasının ənənəvi ifadələrdən yüksək texnologiyalı adlara doğru keçid prosesini araşdırır. Tədqiqat zamanı tarixi-linqvistik, sosiolinqvistik, etnolinvistik və müqayisəli metodlardan istifadə olunmuşdur. Müəllif fiziki əməyi və əcdadların təcrübələrini əks etdirən tarixi terminləri ("şum kəsmək", "oraq", "xırman") XXI əsrin ortalarında formalaşan müasir, məlumat-əsaslı leksika ("aqrodron", "dəqiq kənd təsərrüfatı", "şaquli fermerlik", "aqroinformatika") ilə qarşılaşdırır. Nəticələr göstərir ki, avtomatlaşdırma, robotlaşdırma və biotexnologiya kənd yerlərinin sosial dinamikasını köklü surətdə dəyişdirmiş və peşə profillərini transformasiyaya uğratmışdır. Qloballaşma prosesi texniki terminlərin beynəlxalq səviyyədə alınmasını sürətləndirsə də, məqalədə kənd icmalarının mədəni irsini və milli kimliyini qorumaq üçün ənənəvi aqrar leksikanın saxlanılmasının vacibliyi vurğulanır. Bu prosesin qırğız milli dilinin zənginləşməsi fonunda milli kimliyə mənfi təsirinə zəmin yaratmaması üçün görüləcək işlərin vacibliyi vurğulanır. Yekun olaraq, bu dil təkamülünün təhlili kənd təsərrüfatı tarixindəki sosial-mədəni dəyişiklikləri izah etməklə yanaşı, aqrar sektorun qlobal ekoloji və iqtisadi çağırışlara gələcək adaptasiyasını proqnozlaşdırmağa imkan verir.
Açar sözlər: lüğətin təkamülü, ənənəvi kənd təsərrüfatı lüğəti, kənd təsərrüfatı terminləri, anbar, aqrodrone, oraq, aqroinformatika, xırman yeri