DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/54/99-105
Lakhdar Hamum
Mostaganem Universiteti, Əlcəzair
https://orcid.org/0000-0002-6062-4128
lakhdar.hamoum@univ-mosta.dz
Buxari Həmmana baxış bucağından Əl-Qəzali:
Müasir İslam psixologiyasına doğru
Xülasə
Buxari Hammana İmam əl-Qəzzalini psixologiya sahəsində bir çox nəzəriyyəçilərdən əvvəl çıxış etmiş bir öncül alim kimi dəyərləndirir. Hammana’nın tədqiqatları əl-Qəzzalinin düşüncəsindəki psixoloji ölçüləri ön plana çıxararaq bu düşüncənin müasirliyini və çağdaş psixoloji biliklərlə uyğunluğunu vurğulayır. Bu isə əl-Qəzzali irsini dövrümüzün elmi həqiqətləri ilə dialoqa açıq bir miras halına gətirir. Əl-Qəzzalinin psixoloji baxışları sadəcə onun yaşadığı dövrün biliklərinin əksi deyil, əksinə, müasir elmi həqiqətlərlə kəsişən, hətta bəzi hallarda onlarla üst-üstə düşən orijinal bir töhfədir. Buxari Hammana ərəbiləşdirilmiş psixologiyanın əsaslarını qoyan ilk tədqiqatçılardan biri hesab olunur. Bu məqalədə biz Qərb psixologiyasından fərqlənən müasir İslam-ərəb psixologiyasının müdafiəsi məqsədilə əl-Qəzzalinin psixologiya sahəsindəki əsaslı tədqiqatlarına müraciət edirik. Çünki İslam dünyagörüşündə həyat, varlıq, insan və tale anlayışları Qərb konsepsiyalarından köklü şəkildə fərqlənir.
Açar sözlər: əl-Qəzzali, psixologiya, əsaslandırma, formalist məktəb, qavrayış