DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/54/139-143
Alim Allahverdiyev
Bakı Dövlət Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0003-9610-7012
aallahverdilii@gmail.com
Azərbaycanın su ehtiyatlarının hüquqi qorunması:
Problemlər və perspektivlər
Xülasə
Su ehtiyatlarının hüquqi qorunması müasir ekoloji və iqtisadi siyasətin prioritet istiqamətlərindən biri olmaqla, davamlı inkişaf və ətraf mühitin mühafizəsi baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Respublikası su resurslarının həcminə görə məhdud imkanlara malik olan ölkələr sırasında yer alır və bu məhdudiyyət iqlim dəyişikliyi, artan antropogen təzyiq və transsərhəd su resurslarının istifadəsindəki hüquqi çətinliklər fonunda daha da aktuallaşır. Bu kontekstdə milli qanunvericiliyin effektivliyi, su ehtiyatlarının idarə olunmasında iştirak edən dövlət orqanlarının səlahiyyət bölgüsü, suyun bölgüsü və istifadəsinə dair icazə sistemi, eləcə də çirklənməyə qarşı tətbiq olunan hüquqi mexanizmlər xüsusi təhlil tələb edir.
Məqalədə ilk olaraq su ehtiyatlarının hüquqi statusu, normativ-hüquqi tənzimlənmə bazası və dövlət nəzarətinin institusional əsasları araşdırılır. İkinci olaraq transsərhəd çayların hüquqi istifadəsi, sənaye və kənd təsərrüfatı sahələrindəki çirklənmə riskləri və mövcud qanunvericilikdəki boşluqlar praktiki problemlər kontekstində qiymətləndirilir. Üçüncü istiqamətdə isə beynəlxalq hüququn mütərəqqi nümunələri əsasında Azərbaycan üçün effektiv su idarəetməsi modelinin hüquqi əsasları və qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi üzrə tövsiyələr irəli sürülür.
Tədqiqat göstərir ki, su ehtiyatlarının hüquqi qorunması yalnız qanuni çərçivənin mövcudluğu ilə deyil, bu çərçivənin effektiv icrası, şəffaf idarəetmə və informasiya mübadiləsinin gücləndirilməsi ilə mümkündür. Bu baxımdan su resurslarının qorunması sahəsində normativ mexanizmlərin gücləndirilməsi, beynəlxalq razılaşmalarla uzlaşmanın təmin olunması və institusional islahatlar məsələnin həllində mühüm rol oynaya bilər.
Açar sözlər: su ehtiyatları, hüquqi tənzimləmə, transsərhəd su resursları, çirklənmənin hüquqi məsuliyyəti, davamlı idarəetmə, normativ baza, ətraf mühit hüququ, su hüququ, ekoloji islahatlar, iqlim dəyişikliyi və su siyasəti